JACQUES LACAN'IN KURAMINA KISA BİR DEĞİNİ

-
Yıllar önce Lacan'ı duyar duymaz, merakla kendisine dair metinleri okumaya başlamıştım. Hemen arkasından, J.D.Nasio'nun "Jacques Lacan'ın Kuramı Üzerine Beş Ders" kitabını edinmiştim. Bu kitabı okurken, kitapla yorucu bir kavgaya tutuştuğumu hatırlarım. Fakat Lacan'ın teorisini tam anlamıyla öğrenmek adına acele etmemek gerektiğini de anlamıştım. Zira Lacan'a ilişkin en büyük handikaplardan biri, akademik temeli ve yoğun düşünce uğraşı gerektiren çalışmalarının kavranma zahmetine girilmeden olumsuz algılanmasıdır. Nitekim Chomsky dahi bu tuzağa düşmüş ve haylazca kendisine "Şarlatan" demiştir. Anlaşılması güç, karmaşık, çok boyutlu ve dinamik teorisiyle bilinen Lacan'ın 24 semineri ve kaleme aldığı bazı kitapları olduğu söylenmektedir. Politikadan sanata, edebiyattan felsefeye birçok alanda büyük etkiler yarattığı bilinmektedir.

 

Lacan'ın en dikkat çekici özelliği, Freud'u yeniden yorumlamasıdır. Bu yüzden, durduğu yeri, "Freud'a geri dönüş" olarak adlandırmaktadır.Lacan'ın konuşma merkezli nevi şahsına münhasır üretken düşünce dünyası da kuramının anlaşılmasını güçleştirmektedir. Ancak öğrenmeyi haz verici bir deneyime dönüştüren de bu zorluk seviyesidir. Demem o ki, bu teorinin sürekli öğrenilmeye açık olduğunu bilmek gerekiyor. Özgür Öğütcen haklı olarak, “Lacan'ın teorisi son derece özgündür” der. Örneğin Lacan, özne kavramını; gerçek, imgesel ve simgesel olmak üzere üç farklı düzlemde ele almakta ve negatif terimlerle tanımlamaktadır. Lacan'ın teorisinde, Saussesere'ün "Göstergebilim" kuramı da önemli bir yer tutar. Lacan bu kuramdan yararlanarak ve yeniden yorumlayarak o ünlü cümlesini kurmuştur:  "Bilinçdışı bir dil gibi yapılanmıştır." Bu, bilinçdışının, gösterenin yasasıyla işleyen bir düzene sahip olduğunu söylemektir.

 

Lacan'ın teorisine ilişkin okunacak çok sayıda kitap var. Bunlardan biri, Elizabeth Grosz'un feminist bir eleştirel okuma üzerinden Lacan'ı ele aldığı, "Jacques Lacan: Feminist Bir Giriş" adlı kitabıdır. Diğerleri ise şunlardır: Özgür Öğütcen'in, "Lacancı Başlangıçlar";  Alain Badiou ve Elisabeth Roudinesco'nun, "Dün Bugün Jacques Lacan"; yine Elisabeth Roudinesco'nun, "Her Şeye ve Herkese Karşı Lacan"; J.D.Nasio'nun, "Jacques Lacan'ın Kuramı Üzerine Beş Ders" ve Bruce Fink'in, Lacan teorisine ilişkin tüm kitapları…

 

Evet, Lacan gözardı edilemeyecek derecede önemli bir düşünür ve psikanalisttir.

Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

GELECEK ÜZERİNE

-
Gittikçe mülkiyet yerine kiralama ya da pay esaslı sistemlerin geleceği söyleniyor. Örneğin bir evin tamamını satın almak yerine, bir metreskaresini alabileceğiz; tıpkı bir şirketin hissesini ya da bir lotunu almak gibi. Kâğıt paraların zamanla ortadan kalkacağı, yerlerini dijital paralara bırakacağı da sıkça dile getiriliyor. Belki de kripto sistemine benzer bir yapı yaygınlaşacak. Kredi notumuz, alacağımız hizmetin kalitesini belirleyecek. Kredi notuna göre kent yaşamının sunduğu imkânlardan faydalanabileceğiz ve vatandaşlık puanımız belirlenecek Nitekim Çin’de buna benzer bir sistem hâlihazırda uygulanıyor. Bedenimizi, sağlık gibi gerekçelerle gönüllü olarak yapay zekâ kontrolüne vereceğiz. Böylece denetim artık büyük ölçüde sistemin eline geçmiş olacak. Askerî alanda ileri düzey yapay zekâ teknolojileri kullanılacak. Bu teknolojilere sahip olanlar olağanüstü bir güce erişecek. Zaten mevcut koşullarda devletlere ve sermaye tekellerine karşı haklarımızı korumak zorken, ileri seviye t...
Devamı

SPİNOZA İLE TANIŞMAK

-
Resim
Spinoza, kimilerince panteistik kimilerince de ateistik diye değerlendirilebilen monist bir felsefi görüşe sahiptir. Spinoza'ya göre aşkın bir tanrısallık ve yaratılış amacı yoktur. Özgür irade düşüncesi ise yanılgıdır. Herşey kendi içinde bazı özsel zorunlulukları beraberinde getirir. Spinoza için "Töz", kendi kendisinin doğasını belirleyebildiği için özgürdür. Bu bağlamda "özgürlük", kendi doğasının  zorunluluğuna göre eyleyen şey demektir. Doğa da olumsallık yoktur, zorunsallık vardır. Spinoza'nın Tanrı, yani Doğa anlayışı; donuk veya sabit değildir, sürekli oluşlar içerir. Spinoza'ya göre herşey, doğanın modusları, bir çeşit vecheleri veya halleridir. İnsan türü de ayrıcalıklı ve üstün bir tür değil, sonlu moduslardan biridir.   Spinoza için zihin ve beden ayrışık değildir. Zihin ve bedene ilişkin görüşleri birçok açıdan şaşırtıcı bir şekilde günümüz bilimiyle de örtüşmektedir. Spinoza felsefesinde duyguların sınıflandırılmasında iki...
Devamı

SPİNOZA'NIN GÖZÜYLE DEMOKRASİ

-
Resim
Deleuze, Spinoza felsefesi için "Yazılmış en anti-hiyerarşik ontoloji" demektedir. Doğal olarak, bu felsefe üzerine kurulu politik fikirler de özgürleşme ile yoğun ilişkili olmaktadır. Spinoza, "Politik İnceleme"de siyasal erkin var olma amacının barış, güvenlik ve özgürlük olması gerektiğinden bahseder. Özellikle özgürlüğün önemini ısrarla vurgular. Spinoza, "Keşke suç isnatları sözden ziyade eylemlerle sınırlı olsaydı." derken, yüzlerce yıl öncesinden iktidarların tahakküm alanını sınırlıyor ve tam anlamıyla ifade özgürlüğünü savunuyor. Bu bağlamda, asgari bir yasaktan ve geniş bir özgürlükten yanadır. Spinoza'nın felsefesinde en önemli kavramlardan biri de "Multitudo" kavramıdır. Michael Hardt ve Antonio Negri dahil birçok kişi, "Çokluk" kavramına denk geldiğini söylemektedir. Dr. Eylem Canaslan da "Multitudo"nun tüm çeşitlilikleri içeren bir çokluk olarak yorumlanabileceğini ve çoğulculuğa yakın olduğunu be...
Devamı