SOKRATES ÜZERİNE

-





 
Sokratik yöntem,sorgulama gücünü içeren diyalog yöntemlerini ifade eder. Sokrates'in düşünmeye davet eden cüretkar ve cesur tavrı, dönemin egemenleri tarafından tehlikeli bulunmuş ve hayatına mal olmuştur.


Sokrates, yazılı bir metin bırakmadığı için Sokrates'in felsefesini ve yaşamını başta Platon olmak üzere diğer filozoflardan öğreniyoruz.

Platon'un erken dönem felsefesinde, hocası Sokrates'in belirgin bir etkisi olduğu bilinmektedir.


Sokrates, sözün ve aklın gücüne inanıyordu. Derin sorgulamalar içeren diyaloglarıyla ünlüydü. Kendince bir hakikat arayışçısıydı. Gerçek bilginin keşfedilmesi gerektiğini söylüyordu.


Sokrates için bilgeleşmenin en önemli göstergesi iyilikti. Aklın gelişmişliğiyle iyilik dolu ahlaklı bir topluma ulaşılabilirdi.


Sokrates'in adalet inancı; dürüst ve tutarlı olmayı telkin ediyordu. Ona göre haksızlığa uğramak haksızlık yapmaktan iyiydi. Çünkü haksızlık yapmanın ruhu yozlaştırdığına inanıyordu. En büyük adaletsizlik de bu çürümeydi.


Sokrates için akıl; erdem getiriyor, erdem de mutluluk kapısını açıyordu.


Sokrates, sevildiği kadar eleştirel de yaklaşılan bir filozoftur. Özellikle Sokrates'e ilgisiz kalamayan filozoflardan biri de Nietzsche'ydi.Nietzsche eleştiri dozu yüksek bir dille Sokrates'ten bahseder.

Nietzsche, Sokrates'in akıl ve ahlak merkezli görüşlerinin Hristiyanlığın önünü açtığını belirterek olumsuzluklar içerdiğini belirtir.

Nietzsche'ye göre Sokrates, tutkuyu dışlayan çorak ve kurak bir anlayışa sahipti.


Nietzsche'ye göre Sokrates'in söylediği,"Ey kriton yaşam bir hastalıktır." sözleri bir itiraftı. Bu sözler Sokrates'in yaşamı ve felsefesi arasındaki derin bir çelişkiden kaynaklanıyordu.


Nietzche'nin eleştirileri Sokrates'in felsefe tarihindeki önemini azaltmaz. Sadece felsefe açısından durduğu yerin eleştirilebileceğini gösterir.


Sokrates'in bir ahlak filozofu olarak ahlaksızlıkla suçlanarak idam edilmesi ise,

tarihin acımasız bir şakası gibi durmaktadır.


Sokrates'i özel kılan egemenlere verdiği rahatsızlık ve sorgulama gücüydü. Belki de ihtiyacımız olan bu sokratik sorgulama gücüdür!


Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

GELECEK ÜZERİNE

-
Gittikçe mülkiyet yerine kiralama ya da pay esaslı sistemlerin geleceği söyleniyor. Örneğin bir evin tamamını satın almak yerine, bir metreskaresini alabileceğiz; tıpkı bir şirketin hissesini ya da bir lotunu almak gibi. Kâğıt paraların zamanla ortadan kalkacağı, yerlerini dijital paralara bırakacağı da sıkça dile getiriliyor. Belki de kripto sistemine benzer bir yapı yaygınlaşacak. Kredi notumuz, alacağımız hizmetin kalitesini belirleyecek. Kredi notuna göre kent yaşamının sunduğu imkânlardan faydalanabileceğiz ve vatandaşlık puanımız belirlenecek Nitekim Çin’de buna benzer bir sistem hâlihazırda uygulanıyor. Bedenimizi, sağlık gibi gerekçelerle gönüllü olarak yapay zekâ kontrolüne vereceğiz. Böylece denetim artık büyük ölçüde sistemin eline geçmiş olacak. Askerî alanda ileri düzey yapay zekâ teknolojileri kullanılacak. Bu teknolojilere sahip olanlar olağanüstü bir güce erişecek. Zaten mevcut koşullarda devletlere ve sermaye tekellerine karşı haklarımızı korumak zorken, ileri seviye t...
Devamı

SPİNOZA İLE TANIŞMAK

-
Resim
Spinoza, kimilerince panteistik kimilerince de ateistik diye değerlendirilebilen monist bir felsefi görüşe sahiptir. Spinoza'ya göre aşkın bir tanrısallık ve yaratılış amacı yoktur. Özgür irade düşüncesi ise yanılgıdır. Herşey kendi içinde bazı özsel zorunlulukları beraberinde getirir. Spinoza için "Töz", kendi kendisinin doğasını belirleyebildiği için özgürdür. Bu bağlamda "özgürlük", kendi doğasının  zorunluluğuna göre eyleyen şey demektir. Doğa da olumsallık yoktur, zorunsallık vardır. Spinoza'nın Tanrı, yani Doğa anlayışı; donuk veya sabit değildir, sürekli oluşlar içerir. Spinoza'ya göre herşey, doğanın modusları, bir çeşit vecheleri veya halleridir. İnsan türü de ayrıcalıklı ve üstün bir tür değil, sonlu moduslardan biridir.   Spinoza için zihin ve beden ayrışık değildir. Zihin ve bedene ilişkin görüşleri birçok açıdan şaşırtıcı bir şekilde günümüz bilimiyle de örtüşmektedir. Spinoza felsefesinde duyguların sınıflandırılmasında iki...
Devamı

SPİNOZA'NIN GÖZÜYLE DEMOKRASİ

-
Resim
Deleuze, Spinoza felsefesi için "Yazılmış en anti-hiyerarşik ontoloji" demektedir. Doğal olarak, bu felsefe üzerine kurulu politik fikirler de özgürleşme ile yoğun ilişkili olmaktadır. Spinoza, "Politik İnceleme"de siyasal erkin var olma amacının barış, güvenlik ve özgürlük olması gerektiğinden bahseder. Özellikle özgürlüğün önemini ısrarla vurgular. Spinoza, "Keşke suç isnatları sözden ziyade eylemlerle sınırlı olsaydı." derken, yüzlerce yıl öncesinden iktidarların tahakküm alanını sınırlıyor ve tam anlamıyla ifade özgürlüğünü savunuyor. Bu bağlamda, asgari bir yasaktan ve geniş bir özgürlükten yanadır. Spinoza'nın felsefesinde en önemli kavramlardan biri de "Multitudo" kavramıdır. Michael Hardt ve Antonio Negri dahil birçok kişi, "Çokluk" kavramına denk geldiğini söylemektedir. Dr. Eylem Canaslan da "Multitudo"nun tüm çeşitlilikleri içeren bir çokluk olarak yorumlanabileceğini ve çoğulculuğa yakın olduğunu be...
Devamı